Een televisieserie waar tussen de zes en zeven miljoen mensen naar kijken, daar dromen televisiemakers tegenwoordig van, maar was in het tijdperk voor de opkomst van commerciële televisie niet ongebruikelijk. ‘Dagboek van een Herdershond’ was zo’n serie. In zestien afleveringen, verdeeld over twee seizoenen, hield het miljoenen mensen in 1977 en 1978 aan de buis gekluisterd.
Regisseur Willy van Hemert had al naam gemaakt met ‘De Kleine Waarheid’ en kreeg van de KRO de opdracht om een serie te maken (geproduceerd door Joop van den Ende) over het rijke roomse leven in Limburg, ten tijde van de expansie van de mijnbouw, begin vorige eeuw. Hij koos ervoor om een deel van de trilogie ‘Kroniek eener parochie’ van priester-schrijver Jacques Schreur te bewerken tot een televisiedrama. Het leverde hem een Televizierring op. Nederland omarmde de onhandige kapelaan Erik Odekerke en zijn heimelijke liefde voor brouwersdochter Miete massaal.
Vijfenveertig jaar na dato is het juist deze serie waarvoor producent Albert Verlinde na een korte afwezigheid terugkeert als musicalproducent. Samen met de toneelgroep Maastricht en onder leiding van regisseur Servé Hermans wordt de televisieserie verwerkt tot spektakelmusical, uitgevoerd in een speciaal hiervoor ingericht pop-up theater in het MECC in Maastricht. Dat is aanzienlijk minder comfortabel dan we gewend zijn in de prachtige Nederlandse theaters, maar dat past eigenlijk wel bij de sfeer van de voorstelling.
Het is de voorstelling met een driedubbele terugkeer; niet alleen een hernieuwde kennismaking met de personages uit de televisieserie, het is ook de terugkeer van Angela Schijf in een musical. Zij debuteerde in 2000 in de musical 42nd Street (met als understudy Chantal Janzen), een rol waarvoor ze een Musical Award voor Aanstormend Talent ontving. Dagboek van een Herdershond is pas haar tweede musicalrol, 22 jaar na dato. Het is ook de terugkeer van Albert Verlinde als producent van musicals. Hij verliet Stage Entertainment in december 2020, waar hij sinds 2015 Algemeen Directeur Nederland was. Nu keert hij terug met Albert Verlinde Entertainment.
De voorstelling volgt een aantal van de verhaallijnen uit de televisieserie, met hier en daar een aanpassing. Centraal staat de jonge kapelaan Erik Odekerke (Joes Brauers) die per fiets arriveert in het kleine dorpje Geleen, voor zijn eerste opdracht in de parochie van de conservatieve pastoor Bonhomme (Raymond Kurvers). Hij ontmoet er brouwersdochter Miete van der Schoor (Nandi van Beurden), voor wie hij meer dan warme gevoelens koestert. Collega-kapelaan Lumens (William Spaaij) ontfermt zich over Erik en ze hebben zo ieder hun eigen vorm van onmogelijke liefde. Bovenmeester Bongaerts (Barry Beijer) en zijn vrouw (Anne-Mieke Ruyten) hebben hun handen vol aan de opvoeding van hun zoon René (Javan Hoen). Waar in de televisieserie de rol van rijke hereboer Bonte werd gespeeld door Ko van Dijk (hij overleed na seizoen 1), wordt het gezin nu geleid door zijn weduwe, gespeeld door Saskia Schäfer. Een andere opvallende wijziging is de rol van engelbewaarder; in de serie was dat de stem van Kees Brusse, nu is deze gespeeld door Angela Schijf, die niet alleen de stem in Erik’s hoofd is, maar ook een beeldverschijning die alleen hij kan zien. Als in conversaties tussen Erik en de engelbewaarder alleen de antwoorden van Erik hoorbaar zijn voor anderen, leidt dat tot grappige spraakverwarringen.
De verhaallijnen van de individuele personages wordt mooi geschetst tegen de achtergrond van de grote verandering die de Limburgse maatschappij doormaakt, van agrarische gemeenschap, naar de industriële mijnbouw. De greep van de rooms-katholieke kerk op de gemeenschap is groot; de opkomst van het socialisme verenigt religie en establishment die elke verandering wil tegengaan. Ook wordt er met een knipoog naar de actualiteit gerefereerd, naar de Groningse situatie, want net als met steenkool, blijkt ook aardgas geen duurzame oplossing voor onze energiebehoefte te zijn.
Een spektakelmusical in een grote hal lijkt een onmogelijk setting voor intiem spel, maar niets is minder waar. Dagboek van een Herdershond slaagt er wonderwel in om door indringend spel de personages tot leven te laten komen. De eerste akte voelt wat traag en afstandelijk, maar in de tweede akte komt de vaart er goed in en worden de verhaallijnen ook persoonlijker. Je ziet de ontwikkeling en verdieping in de personages, mede ook dankzij het uitstekende spel van Joes, Nandi en William. Joes is als Erik Odekerke naïef en onhandig, maar ook innemend en sociaal bewogen. Hoewel hij de doortastende Miete het liefst voor zichzelf zou houden, realiseert hij zich dat hun liefde niet alleen onmogelijk is, maar ook teveel beperkingen zou opleggen aan Miete. Hij ervaart een beklemmend conflict tussen de leer van zijn geloof en zijn sociale bewogenheid. Nandi kan zich uitleven in de levenslustige Miete, die niet voor één gat te vangen is. Ze ziet de maatschappelijke veranderingen als een kans op gelijkheid en emancipatie.
De samenzang van Joes, Nandi en William in het nummer “Niet voor mij” in de tweede akte is werkelijk van grote schoonheid, een pareltje! Complimenten ook voor de dictie van Joes, zowel in zijn spraak als zijn zang. Hij kreeg tijdens de première ook een volkomen verdiend open doekje, voor een spelscène nota bene. Dat Nandi fantastisch kan zingen wisten we al, onder andere door Op Zoek Naar Maria en de hoofdrol die ze daarmee won in The Sound of Music. In deze musical laat ze wederom zien tot de topklasse van de Nederlandse musicalwereld te behoren.
Geen spektakelmusical zonder spektakel. We zien paard-en-wagen in de hal en complete, typisch Limburgse, harmonieën zetten de dorpsfeesten luister bij. Het blijft echter functioneel en geen doel op zich.
Dagboek van een Herdershond is niet alleen een kadootje voor de televisiekijkers van weleer, maar zeker ook een mooie dramatische schets van de grote Limburgse verandering in het begin van de vorige eeuw, uitgewerkt in persoonlijke verhalen. Het is voor het musicalgenre ook toe te juichen dat hiermee een producent terugkeert, die de afgelopen (bijna) vijfentwintig jaar al veel mooie, origineel Nederlandse producties naar de theaters heeft gebracht.
Frank
Dagboek van een Herdershond is tot en met 17 juli te zien in het pop-up theater in het MECC in Maastricht. Meer informatie en tickets: www.dagboekvaneenherdershond.nl