Aletta Jacobs. Wie kent haar niet? Van straten, plantsoenen of scholen, toch? Heeft de Universiteit van Groningen niet een prijs naar haar vernoemd? We zijn in Nederland niet zo van de heldenverering. Zeker niet als het om een vrouw gaat. Toch is dat precies wat ze was, een heldin. Maar de feiten spreken voor zich, de resultaten van haar werk vormen, ruim 100 jaar na dato, nog steeds een belangrijk fundament van onze maatschappij. Tegelijkertijd staan deze prestaties nu meer dan anders onder druk. Nu is er een musical over Aletta gemaakt. Een grappige musical, maar bovenal een steengoede musical.
De droge feiten over Aletta Jacobs zouden voor zich moeten spreken. Eerste vrouw toegelaten op de HBS, als toehoorster weliswaar. Verzocht persoonlijk (in een brief aan de minister-president) toelating tot de universiteit, om daar als eerste vrouw van Nederland als arts af te studeren. Ze was de eerste vrouwelijke huisarts, gevestigd in Amsterdam. Ze legde de grondvesten voor niet-paternalistische gezondheidszorg en bedacht het pessarium als voorbehoedsmiddel, waarmee vrouwen zelf de keuze over reproductie kregen. Ze stond jarenlang aan het hoofd van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht. Ze voerde haar strijd voor vrouwenrechten ook internationaal en legde bij haar audiëntie bij de Amerikaanse president Woodrow Wilson de basisideeën voor de Verenigde Naties aan hem uit. De initiatiefwet-Marchant, waarin in 1919 het Algemeen Kiesrecht werd vastgelegd – ook voor vrouwen – werd ook wel de Aletta Jacobs-wet genoemd.
Wij kunnen ons geen voorstelling maken van de weerstanden en vooroordelen die Aletta heeft moeten overwinnen om dit te bereiken. Of wel? De rechten van vrouwen, inclusief alles wat Aletta bereikt heeft, staan de laatste jaren enorm onder druk. Verpakt als vrijheid van religie, reactionair-conservatisme of “man-pride”, al dan niet voorzien van een dun laagje beschaving, wordt openlijk het vrouwenkiesrecht, reproductieve rechten en zelfbeschikking bestreden. Het benadrukt dat het werk van Aletta niet gedaan is, dat een musical over haar leven helemaal niet naar “het nu” gehaald hoeft te worden, en nooit een grotere urgentie heeft gekend dan nu.
In Aletta de Musical wordt in een fijne balans tussen comedy en drama het leven en werk van Aletta verteld. Hoofdrolspeelster Desi van Doeveren overtuigt in alle facetten. Ze is grappig, bevlogen en brengt haar solo’s met grote urgentie. Ze weet de kern van Aletta – een vrouw die zelf haar keuzes maakt – in alle scènes te bewaren. Ze wordt bijgestaan door een ensemble dat zonder uitzondering uit topspelers bestaat, die moeiteloos schakelen tussen de vele rollen die ze spelen. Kees Boot speelt ijzersterk, zowel als vader Jacobs, alsook in de rol van minister-president Thorbecke. Een glansrol is er voor Gaia Aikman, die als de Amerikaanse voorvechtster van vrouwenrechten Carrie Chapman Catt twee prachtige solo’s zingt, met veel jazzy groove. Haar nummer in de tweede akte geeft een sterk Hamilton gevoel en dat mag als een groot compliment beschouwd worden. Eva van der Gucht speelt (naast de rol van moeder Jacobs) een bij vlagen zeer komische Wilhelmina Drucker en stapt in haar solo haast letterlijk uit de musical op een manier die we ook bij bijvoorbeeld Alex Klaasen hebben gezien in Stoornis of my Life. Meesterlijk! In het ensemble nummer “Regeren is aan de heren” wordt vakkundig de spot gedreven met de genderongelijkheid in het bestuur en worden de “heren” in kwestie op carnavaleske wijze tentoongesteld.
Aletta de Musical kan worden gezien als het musicaldebuut van regisseur Daria Bukvić, directeur van Oostpool Theater. Ze geeft hiermee een visitekaartje van formaat af, dat veel belooft voor haar volgende musicalproductie, Cabaret. Ze heeft een perfecte balans gevonden tussen drama en comedy. De spanningsboog is natuurlijk en je hebt nergens het gevoel dat er stagnatie is. Ondanks de zwaarte van veel van de onderwerpen, is het top-entertainment. Dat is te danken aan een goed script (Nathan Vecht), prachtige en afwisselende muziek, die goed (en verstaanbaar!) gezongen wordt door de topcast, begeleid door een sterke (all-woman) band, maar zeker ook door de geweldige regie. Aletta is het pareltje van seizoen 2026.
Frank
Aletta de Musical speelt tot 14 juni 2026 in Nederlandse theaters. Meer info en tickets: alettademusical.nl
