Er rust een enorme last op de schouders van Soy Kroon en Thomas Cammaert. Niet alleen wordt van ze gevraagd dat ze alle (mannelijke én vrouwelijke) personages in de toneelvoorstelling Trompettist in Auschwitz spelen – en daardoor vijfenzeventig minuten lang op toneel zijn, maar ook omdat het onderwerp – overleven in het vernietigingskamp Auschwitz, op een integere manier behandelen. Ze slagen daar zeker in, al moet gezegd dat het soms – met name in het eerste deel – met de hakken over sloot is.
Scriptschrijver Allard Blom nam het boek van Dick Walda over de Joodse trompettist Lex van Weren als uitgangspunt voor de raamvertelling van diens overleving van de kampen Westerbork, Auschwitz en Dachau, vanaf 1943 tot de bevrijding in 1945. Soy en Thomas nemen alle rollen voor hun rekening, waarbij er snel van personage en tijd wordt gewisseld. De rol van de hoofdpersoon wordt, afhankelijk van de scène, ook door beide acteurs gespeeld, zonder dat daar enige logica in lijkt te zitten. Het zorgt ervoor dat je als toeschouwer bij de les moet blijven, maar heeft als keerzijde dat je op enig moment meer bezig bent met wie nu welke rol speelt en daardoor de focus op het verhaal verliest.
Lex van Weren is een autodidactisch trompettist, die op 23-jarige leeftijd wordt gearresteerd en afgevoerd naar Kamp Westerbork – precies een maand na de arrestatie van zijn ouders. Zijn vrouw Tilly blijft noodgedwongen achter in Amsterdam. De kampcommandant is een groot liefhebber van revue en geeft Lex een plaats in het orkest. Muzikanten hebben een grotere overlevingskans, ook in de kampen Auschwitz en Dachau waar Lex later terecht komt. Het blijkt zijn redding te zijn, want als een van de weinigen keert hij na de oorlog terug in Amsterdam, waar hij herenigd wordt met zijn vrouw. Lex wordt geplaagd door nachtmerries en schuldgevoelens en hij keert samen met zijn vrouw enkele jaren later als bezoeker terug in Auschwitz.
In een voortdurende stroom van dialogen worden de verschrikkingen in de kampen uitgebeeld. De wetenschap dat dit geen fictie is, maakt de voorstelling zeer indringend. Het toneelbeeld is donker, dreigend, met alleen de hekken met prikkeldraad als decor en een koude steen die als bed gebruikt wordt. Zoals Lex zelf aangeeft, is de muziek de redding van zijn leven geweest, maar in de voorstelling zelf speelt het een ondergeschikte rol. Daar had wellicht meer uitgehaald kunnen worden. Soy en Thomas leveren een acteerprestatie van de bovenste plank, niet alleen vanwege het onderwerp, maar vooral ook door de voor hun complexe personagewisselingen, waarbij ze enkel de tekst als houvast hebben. Naarmate het stuk vorderde kwamen ze daar ook steeds meer in en het zal naar verwachting nog steeds beter worden als ze meer voorstellingen gespeeld hebben. Heel veel tijd krijgen ze daar overigens niet voor, want de laatste voorstelling is al op 6 mei. Voor de liefhebbers van intiem, integer en indringend toneel een aanrader.
Frank
Meer informatie en speellijst: trompettist.eu
