Stoornis of my life: het gaat NIET over... • musicaljournaal

Met de veelzeggende ondertitel “De musical die niet over autisme gaat” presenteert Alex Klaasen zijn nieuwste musicalkind: Stoornis of my Life. En wie de theatermaker een beetje kent, weet: zo’n zin is geen waarschuwing, maar een uitnodiging. Want bij Alex betekent “niet over iets gaan” meestal dat het er juist genadeloos scherp wél over gaat, zij het verpakt in glitter, ironie en ongemakkelijk herkenbare liedjes.

In Stoornis of my Life kruipt hij in de huid van Jasper, een man met ASS (autismespectrumstoornis), die leeft volgens strakke schema’s, vaste patronen en zorgvuldig geregisseerde emoties. Zijn leven is één grote musical: voorspelbaar, ritmisch en keurig eindigend in een happy end. Tot zijn moeder, de eigenlijke regisseur van dat bestaan, plotseling overlijdt. Vanaf dat moment loopt het script spaak, zeker wanneer zijn goedbedoelende broer Willem (afwisselend gespeeld door Jim Bakkum en Soy Kroon) besluit de regie over te nemen.

Wat volgt, is een zorgvuldig gecomponeerde chaos, waarin lied, dans en werkelijkheid door elkaar buitelen. Klaasen maakt van Jasper’s binnenwereld een bonte, muzikale spiegel waarin alles klopt – tot de realiteit er als een valse noot tussendoor klinkt. Zijn timing is, zoals we inmiddels van hem gewend zijn, onberispelijk: droog, precies en met die typische Alex Klaasen-mélange van zelfspot en tederheid. Achter de perfect geplaatste lach ligt een pijnlijke eenzaamheid. Want wie alles onder controle heeft, raakt juist datgene kwijt wat niet te regisseren valt: eigenheid. De voorstelling stelt subtiel de vraag of het leven een zorgvuldig geënsceneerde show is, of eerder een onvoorspelbare improvisatie waarin iedereen maar wat probeert. De opbouw is bij deze nieuwe musical erg goed en gestructureerd, perfect ingedeeld met een opening, een “I want song”, een pauzefinale en “Eleven o’clock song”, zoals dat hoort bij een goed geschreven musical. Naast de emotionele lading die de voorstelling draagt zijn er ook genoeg luchtige momenten, zoals mijn persoonlijke favoriet: “Zuurdesem”.

Een bijzonder lichtpunt is Kim-Lian van der Meij, die na haar rol als Fiona in Shrek eindelijk terugkeert naar de musical. Twaalf jaar later blijkt ze niets aan flair of zangkracht te hebben ingeboet. Als zorgbegeleider Amber (een rol die ze deelt met Noortje Herlaar) combineert ze ontwapenende warmte met puntige humor; haar scènes brengen lucht en menselijkheid in Jasper’s geordende universum. Haar sterke belt komt krachtig naar voren in haar power ballad en ze neemt het publiek volledig mee met haar gevoel voor humor en haar sterke tegenspel. Een geslaagde comeback in de musicalwereld en we hopen stiekem dat ze blijft…

Jim Bakkum laat zien dat hij enorme sprongen heeft gemaakt als acteur. Zijn spel is vooral subtiel en doordacht; hij weet met kleine gebaren en stiltes emoties over te brengen die diep binnenkomen, zonder ooit te overdrijven. De chemie tussen Jim Bakkum en Alex Klaasen is daarbij opvallend natuurlijk: hun scènes zijn vloeiend en vol timing, waardoor hun interacties zowel soms grappig als ontroerend aanvoelen. Daarnaast is Jim’s stem altijd een genot om te horen. In nummers als “Jasper 2.0” en “Dokter Daniel” laat hij zijn vocale kwaliteiten volledig zien, met kracht, nuance en emotie. Zo overtuigt hij zowel muzikaal als theatraal en vormt hij een essentieel onderdeel van de show.

Ook Martijn Kardol is een aangename verrassing. Hij toont dat het casten van een cabaretier binnen een musical wél werkt, mits de balans klopt. In zijn uitzinnige hard-rock-solo laat hij het publiek letterlijk voelen hoe het is om de wereld op een andere frequentie te ervaren – rauw, confronterend, en verrassend ontroerend. Het nummer is misschien aan de lange kant, maar het verbeeldt wel perfect hoe de wereld van iemand met ASS er uit kan zien.

Iris Bakker heeft al een Musical Award-nominatie op zak voor haar rol in Fun Home, en dat blijkt zeer terecht te zijn geweest, want ze is een ware ontdekking in het musicalvak. Iris speelt de rol van Mo, een huisgenoot van Jasper met ASS en ik durf wel te zeggen dat zij een veelbelovend musicaltalent is. Ze heeft een perfect gevoel voor komische timing, haar droge humor laat het publiek keer op keer bulderen van het lachen. Maar ze weet ook heel goed de emotionele laag te leggen in haar rol, met als hoogtepunt haar solonummer “Ik red het niet”, haar expressie is “off the charts” en weet het publiek ook écht te raken met haar verhaal. Ook een “honorable mention” voor Dennis Willekens en Julia Lammerts als Jos en Karin; afzonderlijk vallen ze dan misschien niet zo op, maar zodra zij samen spelen tillen ze elkaar echt tot een hoger niveau. Ze zijn perfect op elkaar ingespeeld en weten hun relatie heel grappig en liefdevol over te brengen zonder dat het een karikatuur wordt.

Stoornis of My Life is een zorgvuldig opgebouwde en meeslepende musical waarin Alex Klaasen opnieuw bewijst dat hij met humor, tederheid en precisie complexe thema’s kan verbeelden. De voorstelling combineert scherpe ironie met ontroerende momenten, ondersteund door een sterk ensemble waarin ieder personage een duidelijke eigen stem krijgt. Met uitmuntende prestaties van onder anderen Alex Klaasen zelf, Jim Bakkum en Iris Bakker ontstaat een dynamisch geheel waarin muziek, spel en dans naadloos samensmelten. Het resultaat is een musical die zowel ontroert als amuseert, een voorstelling die scherp de chaos en eigenheid van het leven met (of zonder) ASS laat zien en waarin het publiek wordt meegenomen in de vrolijke én pijnlijke kanten van Jaspers wereld.

Stoornis of My Life bewijst dat het mogelijk is om maatschappelijke thema’s op een lichtvoetige, maar diepgaande manier te verbeelden, en laat een blijvende indruk achter dankzij de sterke cast, de doordachte structuur en de perfecte balans tussen humor en emotie.

Om terug te komen op de titel van deze recensie: Stoornis of my life gaat dus NIET over de broer van Alex Klaasen, in tegenstelling tot wat op veel plaatsen (en media) wat gemakzuchtig wordt gemeld. Waar de musical uit Jasper’s leven wél over gaat wordt aan het einde van de voorstelling duidelijk.

Teddy Segers