Dat de musical Lazarus het laatste werk is van popster David Bowie zegt eigenlijk al genoeg. Niet alledaags, maar uit een artistiek brein geschreven. De grens werd daarbij opgezocht en dat was te merken tijdens de première op zondag 13 oktober. Het publiek verliet, na bijna twee uur aan een stuk, verward de zaal. Maar de gezongen nummers van David Bowie en het sterke acteerwerk maakten veel goed.
Met het advies om blanco achterover in de stoel te gaan zitten en je mee te laten voeren door het excentrieke verhaal van Lazarus, is het een musical waarbij je je verwachtingen over boord moet gooien. Ondanks dat is en blijft het een moeilijk en warrig verhaal. Het valt niet te volgen en dat is als bezoeker van de musical lastig te accepteren. De prachtige nummers van Bowie komen binnen en betrekken je in het verhaal. Het toneelbeeld is excentriek en blijft je bij. Maar achteraf vraag ik me nog steeds af waar ik nou eigenlijk naar heb zitten kijken.
Verhaal
Lazarus is het vervolg op de roman ‘The Man Who Feel to Earth’ uit 1963. Het boek gaat over Thomas Newton, een buitenaards wezen. Op aarde wordt hij verliefd op Mary Lou. Maar als zij hem verlaat, trekt Newton zich kapot van verdriet terug in zijn appartement in New York, waar hij zijn ellende weg probeert te spoelen met liters gin.
En daar neemt de musical Lazarus het verhaal over. Dertig jaar en tientallen liters gin verder zien we de aan lager wal geraakte Thomas Newton (Dragan Bakema). Er spookt van alles bij hem door zijn hoofd. Waanbeelden, dingen uit het verleden, langzaamaan wordt hij gek. Hij wil terug naar zijn eigen planeet, weg van deze aarde. Maar of de oplossing de dood is? In zijn wanhoop verschijnt er toch een lichtpuntje aan de hemel. Een jong meisje (Juliana Zijlstra) zorgt ervoor dat Newton uiteindelijk vrede met zichzelf heeft.
Omdat Newton alleen oog heeft voor het jonge meisje, dat alleen in zijn hoofd bestaat, probeert zijn assistente Elly (Noortje Herlaar) zijn aandacht te krijgen. Ze wordt zo verliefd op Newton dat ze probeert te transformeren naar een nieuwe versie van Mary Lou.
Muziek
David Bowie, wie kent hem niet. Hij schreef opvallende nummers met teksten die de boodschap raken. Zo was daar het eerste nummer in de musical: Lazarus. ‘Look up here, i’m in heaven’, zo introduceert Dragan Bakema zichzelf als Newton. Een perfect gekozen nummer voor de opening. En het slotnummer: ‘Heroes’. Misschien niet zo sterk gezongen en uitgevoerd met weinig entourage, maar het is overtuigend dat dit als finale van de voorstelling moet fungeren.
De nummers van David Bowie zijn lastig om te zingen, en dat was te merken. Niet iedereen zong de sterren van de hemel, ook al brachten de acteurs het met gedragenheid. Maar het was pas de première, dus het echte inspelen moet nog komen. Al met al zorgde de muziek ervoor dat het geheel als een puzzel in elkaar viel. Het maakt de musical interessant en verteerbaar.
Sterspeler
De cast speelde ontzettend goed, geloofwaardig en vol emotie. Ieders inlevingsvermogen werd op de proef gesteld. De spelers tilden de scènes naar een hoger niveau. Maar er was er één die eruit sprong: Pieter Embrechts als demon Valentine. Hij stond voor de dood, en of dat goed of slecht is, valt zelf in te vullen. Maar hij speelde het met overtuiging. Wij kennen Pieter Embrechts hier in Nederland als acteur, maar met de musical Lazarus bewijst hij waar hij in België al om bekend stond… het is een fantastische zanger. Het repertoire van David Bowie is hem op het lijf geschreven en zijn rauwe vertolking van het nummer Valentine’s Day blijft je bij.
Alles uit de kast
De vormgeving, het toneelbeeld en het decor waren een lust voor het oog. Aan alles was gedacht. De glazen wand waar het orkest achter zat, was voor meerdere dingen inzetbaar. Een groot led-scherm waar geprojecteerde beelden tot leven kwamen, soms letterlijk. Maar ook projecties over het gehele decor, zodat je je in bijvoorbeeld een drukke straat in New York waande. De nieuwste technieken zijn gebruikt om met de special effects een andere dimensie aan het verhaal te geven. Met als kippenvel-moment de zwart-witfoto van David Bowie die op het einde op het scherm verschijnt.
De musical is gemaakt vanuit het oogpunt ‘het moet artistiek en mooi zijn’, niet lettende op de praktische dingen. Want het podium was door het gebruik van allerlei attributen, zoals tientallen ballonnen die ze lieten knappen en een soort witte verf op de grond, een grote puinhoop na afloop. Ik wens de crew dan ook elke voorstelling succes met opruimen.
Boodschap
De musical heeft verschillende, diepere lagen. Dat krijg je tijdens het zien van de voorstelling wel mee. Maar wat die lagen precies zijn, blijft gissen. De achterliggende boodschap is dan ook niet helemaal duidelijk. Dat we allemaal een keer dood gaan, dat snap ik wel. En dat doodgaan niet per se iets slechts is, lijkt mij een goede boodschap die ik het verhaal verstopt zit.
Gedurfd
Het is gedurfd om zo’n artistieke musical op te voeren. Maar ergens werkt het wel, de musical heeft een geestverruimende werking. Zowel voor de acteurs als het publiek. Maar of het Nederlandse publiek klaar is voor Lazarus? Als je je verwachtingen met betrekking tot een goed te volgen verhaal overboord durft te gooien en je laat meeslepen in de gedachtegang van David Bowie, kijk je wel je ogen uit. Deze musical vergeet je niet snel, want alles wordt uit de kast getrokken. Een bijzondere ervaring rijker.
Lisa van Gerven
Lazarus speelt tot en met 5 april 2020 in het DeLaMar en daarna een korte tour door een beperkt aantal Nederlandse theaters. Meer info: www2.stage-entertainment.nl/nl/shows/musical/lazarus
Foto’s: Mike Luiken