Vandaag ging in het Amsterdamse DeLaMar theater de nieuwe Nederlandse musical De Tweeling in première. Stage Entertainment Nederland heeft op verzoek van de Theateralliantie (opgericht door Joop en Janine van den Ende – ook verantwoordelijk voor de productie van War Horse in Nederland) een bewerking gemaakt van het boek van Tessa de Loo, met muziek van Ilse de Lange en JB Meijers (aka The Common Linnets), muziekteksten van Daniël Lohues en script van Kees Prins en Frank Ketelaar, die ook verantwoordelijk waren voor Hij Gelooft in Mij.
Het boek van Tessa de Loo is uit 1993 en was een groot succes; er werden in het eerste jaar ruim 130.000 exemplaren van verkocht en Tessa de Loo ontving voor De Tweeling de Publieksprijs voor het Nederlandse boek en de internationale Otto von der Gablentz-prijs. In 2002 bracht Ben Sombogaart de gelijknamige film uit, met hoofdrollen voor onder andere Ellen Vogel en Thékla Reuten een won daarmee een Gouden Kalf voor beste film en een Oscarnominatie voor beste buitenlandse film. Geen slechte basis voor een theaterproductie.
In De Tweeling wordt het verhaal verteld van de tweeling Anna (Hanna van Vliet) en Lotte (Rosa da Silva), geboren in het vooroorlogse Duitsland. Op jonge leeftijd worden ze wees; Anna wordt opgenomen door haar oom, varkensboer Heinrich (Dic van Duin). Lotte wordt meegenomen door François (Kees Boot), een neef van haar vader, die in Nederland woont. Ze groeien in totaal verschillende milieus op. Anna mag niet naar school en moet op de boerderij werken, Lotte ontwikkelt zich als zangeres en komt daarbij haar (Joodse) verloofde David tegen, gespeeld door William Spaaij. Anna raakt bevriend met de smidszoon Bernd (Niels Gooijer), die haar leert lezen. Bernd neemt dienst bij de SS en vertrekt naar het Oostfront. Zowel Anna als Lotte verliezen hun geliefde en na de oorlog treffen ze elkaar opnieuw, onder moeilijke omstandigheden. De vraag is of de zussen opnieuw herenigd kunnen worden.
Een voorstelling met dit onderwerp zou je emotioneel moeten raken, maar slaagt daar helaas niet in.
In de voorstelling zijn veel elementen uit het oorspronkelijke verhaal weggelaten. We zien de gesprekken tussen de zussen in de cel van het interneringskamp, waar Anna na de oorlog terecht komt. Vanuit die lokatie wordt in flashbacks het verhaal verteld. Het decor wordt gedomineerd door een loopbrug over de volle breedte van het toneel. Met projectieschermen, belichting en beperkte decorstukken worden heel mooi de locaties uitgebeeld waar het leven van de zussen zich heeft afgespeeld. Er is echter geen moment waarop de voorstelling echt gaat leven. Dat komt voornamelijk doordat de personages erg vlak zijn en weinig dimensies kennen. Er zit vrijwel geen ontwikkeling in en dat wordt nog versterkt doordat de spanningsboog, voor zover aanwezig, erg voorspelbaar is. Het ensemble speelt een vage rol, met choreografieën die niet op hun plaats lijken, hinderlijke vertellingen tussendoor waarin krantenartikelen worden voorgelezen (waardoor alles wel erg voorgekauwd wordt) en meerstemmig ensemble-zang dat geen andere functie lijkt te hebben dan het geven van body aan een weinig inspirerende score. De kostuums voor het ensemble bestaat voornamelijk uit vormloze en slechtzittende donkere pakken, zowel voor de dames als de heren. Ook lijken er ongeloofwaardige elementen in het verhaal te zitten, zoals het refereren van Goethe en Schiller in de brieven van Anna, die toch tot aan haar tienertijd analfabeet was en leerde lezen en schrijven van een smidszoon. Een voorstelling met dit onderwerp zou je emotioneel moeten raken, maar slaagt daar helaas niet in. Een lichtpuntje in het kabbelende verhaal is de rol van William Spaaij, die als David een heerlijk optimistische entertainer neerzet.
Met De Tweeling zou een nieuwe Nederlandse musical neergezet moeten worden, die past in het rijtje Ciske de Rat en Hij Gelooft in Mij. Helaas worden die verwachtingen niet ingelost. Het bewijst maar weer eens dat theater geen exacte wetenschap is; het bijeenbrengen van een goed team, een goed uitgangsverhaal en een mooie cast is geen garantie op een mooie uitkomst.
Frank
De Tweeling speelt tot en met 30 december in het DeLaMar theater en daarna tot eind juni in 8 grote Nederlandse theaters. Meer informatie: www.stage-entertainment.nl