In 2011 veroverde de Britse schrijfster E.L. James met haar roman “50 Shades of Grey” de wereld, althans de vrouwelijke helft ervan. Oorspronkelijk is het een ingezonden verhaal over de Twilight-saga op een fansite (fanfiction.net), maar daar werd het verwijderd in verband met mogelijk copyrightschendingen. Toen de schrijfster een uitgeverij bereid vond om haar debuutroman uit te geven, bleef de kassa rinkelen. Inmiddels staat de teller (inclusief de twee vervolgdelen) op bijna 70 miljoen exemplaren wereldwijd en werd er in het Verenigd Koninkrijk meer van verkocht dan de gehele Harry Potter serie tezamen. Het is dan ook niet vreemd dat er niet alleen een film van wordt gemaakt (die komt in 2014 uit), maar ook een musical. En niet zomaar een musical, maar één die juist het onderwerp van de roman volledig op de hak neemt.
Voor wie het boek niet kent en dus een man is die onder een steen heeft geleefd: het verhaal gaat over een jonge student (Anastasia Steele) die de puissant rijke CEO Christian Grey ontmoet en volledig in zijn ban raakt. Er ontwikkelt zich een seksuele relatie die vooral gekenmerkt wordt door sado-masochisme en onderdrukking. De details daarvan worden in vijfhonderd pagina’s uitgebreid beschreven, al wordt de kwaliteit van het proza door veel critici betwist. In Engelstalige landen wordt het inmiddels omschreven als “Mommy Porn”, vanwege de populariteit onder vrouwen boven de 35.
Ook de parodie-bewerking van het boek tot musical bleek onder diezelfde bevolkingsgroep een hit; de tours in de USA werden aangeprezen als de perfecte “girls night out”.
Dit voorjaar kreeg Impresariaat Jacques Senf de kans om deze musical ook op de Nederlandse markt te brengen. Om geen kostbare (hype) tijd te verliezen, is er voor gekozen om de Nederlandse bewerking in sneltreinvaart te doen en slechts drie maanden later werd begonnen met de repetities, onder leiding van regisseur Jasper Verheugd (Studio 100, Tineke Schouten, Droomvlucht) en een cast die bestaat uit gevestigde namen als Han Oldigs (Urinetown), Birgit Schuurman (De Jantjes, The Last Five Years), Linda Wagenmakers (Miss Saigon, Monty Pythons’ Spamalot), Brigitte Heitzer (Evita, Love Me Tender), Rosalie de Jong (Droomvlucht, De Jantjes), Eva Poppink (Nijntje, Toon), Jolanda van den Berg (De Jantjes, Ciske de Rat) en Abel Nienhuis (Vuurzee, Flikken Maastricht). Het verhaal uit het boek staat natuurlijk, maar de verpakking daarvan kon geheel aan de Nederlandse markt worden aangepast. Vandaag, zondag 8 september, ging Vijftig Tinten, de Parodie, in première in het Oude Luxor in Rotterdam.
De parodie bestaat uit diverse schillen om het boek. Zo worden de scenes uit het boek gespeeld, terwijl drie vrouwen van een boekenclub (Rosalie, Brigitte en Eva) het boek aan het lezen zijn. Daarnaast laat men zien hoe de schrijfster (Jolanda) het boek schrijft en waar ze haar inspiratie vandaag haalt. Dat geheel wordt dan nog eens verpakt in een aantal scenes waarin de acteurs zichzelf spelen en bezig zijn om de musical vorm te geven. Meermalen worden deze verschillende werelden met elkaar verbonden en ook de vierde muur wordt regelmatig doorbroken, met vaak verrassende en hilarische gevolgen.
Alle vooroordelen die men kan hebben over het boek komen aan de orde
De keuze om dit stuk de titel “…de Parodie” mee te geven in plaats van “…de Musical”, is een goede; het is bovenal een parodie, die niet alleen het boek op de hak neemt, maar ook de schrijfster, het genre, diverse films en musicals en zeker ook de acteurs die hierin meespelen. De toon is volledig over de top, het taalgebruik is zo mogelijk nog absurder dan het boek en alle clichés over vrouwen, mannen, seks en relaties komen aan de orde. Dat er ook nog een aantal (zeer goed gezongen) nummers in verwerkt zijn is mooi meegenomen, maar ook die dragen met name bij aan het komisch karakter van de voorstelling. Alle vooroordelen die men kan hebben over het boek komen aan de orde, maar verwacht daar geen fijngevoeligheid of serieuze bedoelingen van. Waar Christian Grey in het boek de ultieme fysiek heeft, is daar met de casting van Han Oldigs een flinke knipoog aan gegeven, met alle respect voor Han en zijn acteerprestaties. Ook voor 21-jarige onschuldige, maagdelijke studente Anastasia is niet echt sprake van type-casting, zowel in het geval van Birgit Schuurman als Linda Wagenmakers.
Een hoogtepunt dat niet onvermeld mag blijven is dat van Anastasia, vlak voor haar ontmaagding. Het doet denken aan Meg Ryan’s beroemde fake-orgasme scene in “When Harry Met Sally”. Een ander hoogtepunt, maar dan van andere orde, is de scene waarin Anastasia haar “Innerlijke Godin” (gespeeld door Abel Nienhuis) te raad roept. Zeker in het Rotterdamse Luxor erg herkenbaar…
Het is humor en seks dat de klok slaat en dat is geen ongebruikelijke combinatie. Het risico dat dit uitmondt in platvloersheid en puberale uitingen is groot en deze valkuil wordt niet altijd vermeden. Veel van de humor lijkt ook met name gericht op de vrouwelijke toeschouwer, maar dat is gezien de doelgroep van het boek niet verbazingwekkend. Veel tijd om je druk te maken over een eventuele slechte grap is er niet, want het tempo waarin deze worden afgevuurd is erg hoog. De humor sloeg in de zaal erg goed aan en het publiek beloonde dat regelmatig met een open doekje.
Is dit een must-see voorstelling? Niet persé, maar het boek is ook geen must-read en toch hebben tientallen miljoenen mensen dat gedaan. Je kunt ook een erg vermakelijke avond hebben zonder eerst het boek te hebben gelezen; door het absurde karakter zal het zelfs ook de tegenstanders van het boek aanspreken. De toeschouwer zal echter, net als de hoofdpersoon op sommige momenten, volledig geboeid en bevredigd worden.
Frank
MusicalJournaal sprak na afloop van de première met Brigitte Heitzer, Rosalie de Jong, Eva Poppink en Linda Wagenmakers:
[yframe url=’http://www.youtube.com/watch?v=0S2qxRMEwv0′]
Scenefoto’s Roy Beusker