Wie aan 101 Dalmatiërs denkt, zal vrijwel onmiddellijk de associatie maken met de Disneyfilms, zowel de animatieklassieker als de liveactionversie met de iconische Glenn Close als Cruella de Vil. De oorsprong van het verhaal ligt echter bij de Britse toneelschrijfster Dodie Smith, die in 1956 de gelijknamige kinderroman publiceerde. Vijf jaar later maakte Disney de personages Pongo, Perdita en Cruella de Vil wereldberoemd. Precies zeventig jaar na het verschijnen van het boek brengt MediaLane nu een musicalversie naar de Nederlandse en Vlaamse theaters. Deze is niet gebaseerd op de Disneybewerkingen, maar op een Britse musical die in 2022 in première ging in het Londense Regent’s Park Open Air Theatre.
Het verhaal is op hoofdlijnen gelijk gebleven. Daniëlle en Tom (Shanna Slaap en Samir Hassan) hebben allebei een dalmatiër en ontmoeten elkaar tijdens het uitlaten van hun honden. De vonk slaat onmiddellijk over, niet alleen tussen de baasjes, maar ook tussen hun honden Pongo en Perdi, die door puppeteers Joey Schalker en Bente van den Brand tot leven worden gebracht. Wanneer de honden een nest puppy’s krijgen, besluit het stel ondanks hun beperkte woonruimte alle kleintjes te houden. Als modeontwerper Tom enkele van zijn creaties presenteert aan mode-icoon Cruella de Vil (Kim-Lian van der Meij, zij deelt de rol met Anouk Maas, Cystine Carreon en Tinne Oltmans), ontdekt zij de puppy’s. In haar ogen vormen de gevlekte hondjes het perfecte materiaal voor een luxueuze bontjas. Ze stuurt haar geadopteerde neefjes Jasper en Casper (Jip Bartels en Pepijn van den Berg) eropuit om de puppy’s te ontvoeren. Maar daarbij heeft ze buiten Pongo en Perdi gerekend, die alles op alles zetten om hun kroost te redden.
Wat direct opvalt in deze musical, is de bijzondere manier waarop de honden door de poppenspelers tot leven worden gebracht. Al snel zie je niet langer de afzonderlijke pop en speler, maar ontstaat er een vanzelfsprekend samenspel tussen beiden. De bewegingen en het gedrag van de honden komen zo natuurlijk over dat je bijna vergeet dat je naar poppen kijkt. De honden krijgen een eigen karakter en persoonlijkheid, waarbij speler en pop zo sterk met elkaar versmelten dat ze samen één geloofwaardig personage vormen. Dat vraagt veel van Joey en Bente, ook fysiek. Vrijwel voortdurend moeten zij in een gebogen houding de poppen bedienen, terwijl ze tegelijkertijd acteren, dialogen voeren en zingen. En juist die zang verdient bijzondere vermelding: beiden beschikken over prachtige stemmen, die ook vocaal overtuiging en emotie aan hun personages geven. Het resultaat is een wonderbaarlijk mooi samenspel, waarin fysieke beheersing, acteertalent en vocale kwaliteit naadloos in elkaar overvloeien.
Shanna en Samir vormen als Daniëlle en Tom een ontwapenend koppel. Shanna speelt haar rol heel dicht bij zichzelf, waardoor haar vertolking natuurlijk en ongekunsteld overkomt. Bij Samir is de liefde voor honden overduidelijk voelbaar. Hun onbevangen spel en de vanzelfsprekendheid waarmee ze met hun viervoetige tegenspelers omgaan, zorgen ervoor dat je hen onmiddellijk in je hart sluit. Er bestaat geen enkele twijfel over wie hier de good guys zijn.
Gelukkig blijkt de terugkeer van Kim-Lian naar het Nederlandse musicaltoneel niet eenmalig. Na haar rol in Stoornis of My Life, waarvoor ze eindelijk een Musical Award in ontvangst mocht nemen, zet ze nu een compleet ander personage neer. Ze is een gedroomde Cruella (in your worst nightmare…) en speelt deze über-villain met zichtbaar innerlijk genoegen, waarbij ze haar expressieve mimiek optimaal benut. Haar timing is onberispelijk en ze zingt met een angstaanjagende urgentie. Zij neemt alle grote solo’s in de voorstelling voor haar rekening en het zijn stuk voor stuk cadeautjes. Als ze niet zo gemeen was, zou je van haar houden!
Jasper en Casper vormen als neefjes een onafscheidelijke twee-eenheid. Ze zijn tegelijkertijd slachtoffer en slechterik, maar hebben ook een klein hartje. Pepijn en Jip zijn zo sterk op elkaar ingespeeld dat ze, net als de poppenspelers met hun poppen, op een gegeven moment één geheel lijken te vormen. Hun komische samenspel is aanstekelijk, al schuurt het af en toe tegen het al te kluchtige aan.
Een speciale vermelding verdient Niek van der Deijl, die naast verschillende ensemblerollen als kat Tabby uitstekend overeind blijft tussen al het hondengeweld. Zijn scènes voelen als stand-up comedy en zijn stage-presence is onmiskenbaar. Het ensemble verdient over de gehele breedte complimenten, voor hun poppenspel en bijrollen met veel verkledingen.
De humor in 101 Dalmatiërs bedient zowel het jonge als het volwassen publiek. Tijdens de première, een matinee met veel kinderen in de zaal, blijkt de combinatie van slapstick en scherpe, tongue-in-cheek woordgrapjes bijzonder effectief. Waar de kinderen zich kostelijk vermaken met de fysieke humor, kunnen volwassenen genieten van de dubbele bodems in uitdrukkingen als ‘sufpup’, ‘what the blaf’ en ‘what the fashion’. De enthousiaste reacties uit de zaal laten zien dat de voorstelling bij beide doelgroepen aanslaat. Na zijn Musical Award-nominatie voor Come From Away en zijn bekroning voor Dear Evan Hansen laat vertaler Danny Westerweel met zijn derde musicalvertaling opnieuw zien dat hij bezig is een nieuwe standaard te zetten voor Nederlandse musicalvertalingen.
De muziek van Douglas Hodge is toegankelijk en gevarieerd, al zijn de meeste melodieën niet bijzonder memorabel. Eigenlijk heeft alleen het terugkerende themanummer ‘Neem me mee’ de kwaliteiten van een echte oorworm. Niet ieder muzikaal moment draagt bovendien evenveel bij aan de ontwikkeling van het verhaal. Zo is ‘Het Dorpscafé’, een groot ensemblenummer in de eerste akte, uitstekend en vermakelijk uitgevoerd, maar dramaturgisch nauwelijks noodzakelijk. Het nummer dient vooral om Jasper en Casper verder op het slechte pad te brengen, terwijl Cruella hen met haar voortdurende dreigementen en intimidaties toch al volledig in haar greep heeft. Daarmee voelt deze scène eerder als een onderhoudend intermezzo dan als een wezenlijk onderdeel van het verhaal.
Het decor, ontworpen door Joris van Veldhoven, is vernuftig geconstrueerd en maakt snelle overgangen mogelijk tussen onder andere het appartement van Daniëlle en Tom en de villa van Cruella. De speelruimte wordt omlijst door enorme letters die samen het woord ‘Dalmatiërs’ vormen. Hierdoor ontstaat een relatief smal, maar diep speelvlak, wat in grotere theaters vanaf de zijkanten mogelijk ten koste gaat van de zichtlijnen. Zowel de omvang als de afwerking overstijgen het niveau van de gemiddelde familievoorstelling.
Regisseur Carline Brouwer weet de verschillende theatrale elementen tot een overtuigend geheel samen te brengen. Het samenspel tussen acteurs en poppen, de uitbundige humor en de grotere musicalnummers vloeien op natuurlijke wijze in elkaar over. Vooral de manier waarop het poppenspel volledig in de voorstelling is geïntegreerd, getuigt van een sterke regievisie. Je hebt nauwelijks nog het gevoel naar poppentheater te kijken, maar ziet volwaardige personages van vlees, bloed én stof.
Met 101 Dalmatiërs heeft MediaLane een heerlijke familiemusical naar de Nederlandse theaters gebracht. De voorstelling onderscheidt zich door het uitzonderlijke poppenspel, een sterke cast, inventieve vormgeving en humor die zowel kinderen als volwassenen aanspreekt. Niet alle muzikale nummers zijn even memorabel en dramaturgisch had hier en daar wat gesnoeid mogen worden, maar dat doet weinig af aan het plezier dat deze productie biedt. Met een heerlijk vileine Kim-Lian van der Meij en twee bijzonder overtuigende viervoetige hoofdrolspelers is deze musical bovenal een feest van theatervakmanschap. De musical 101 Dalmatiërs is spot-on!
Frank
101 Dalmatiërs speelt to medio mei 2027 in Nederlandse en Vlaamse theaters. Meer info en tickets: 101demusical.nl
